Khó khăn của người viết trẻ

Ẩm thực
Rate this post

Hội nghị những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 10 diễn ra trong hai ngày 18 và 19/6 tại thành phố biển Đà Nẵng với chủ đề “Vì sao chúng tôi viết văn”. Đây chắc hẳn là câu hỏi luôn vang lên trong lòng mỗi người cầm bút khi cầm bút.

“Nếu việc viết lách trở nên khó khăn, đó là bởi vì nó khó. Viết lách là một trong những điều khó khăn nhất mà con người có thể làm” – William Zinsser, nhà văn Mỹ nổi tiếng cho biết. Không phải để phong thần, coi công việc của nhà văn là quan trọng, nhưng thực sự, viết lách không bao giờ là dễ dàng, ngay cả đối với những người tài năng nhất.

Hẳn nhà văn nào cũng từng trải qua cảm giác thất vọng về những gì mình đã viết ít nhất một vài lần trong đời. Rằng nó thật nhỏ bé, chật hẹp, thậm chí là ngớ ngẩn so với cuộc sống rộng lớn và vô cùng ngoài kia. Đôi khi người viết bị cảm giác bất lực xâm chiếm, cảm giác cầm bút không chạm tới được những gì mình mơ ước, khát khao. Giống như người lái đò muốn đến được bến bờ bên kia, nhà văn dùng ngôn từ làm phương tiện, nhưng trong nhiều lúc khó khăn lại thấy mình vùng vẫy giữa dòng. Đó thực sự là một cảm giác cực kỳ khó tả. Nó cho thấy sự vô vọng của những lá thư, sự không có dấu vết của chữ viết. Và cùng với đó là lý do tạo nên sự hấp dẫn, bí ẩn lôi cuốn người viết.

Không có gì đáng sợ và hấp dẫn hơn một cuộc hành trình mà người ta không thể đoán trước được kết quả cuối cùng sẽ như thế nào. Lời nói có sức hút đối với một số người và lời nói có thể hủy hoại nhiều người. Đôi khi chúng ta đánh mất cả cuộc đời vì theo đuổi một tình yêu là như thế.

Hội nghị Nhà văn trẻ toàn quốc lần thứ 10 năm 2022 có 138 đại biểu tham dự (Ảnh: VGP / Thế Phong)

Khi tôi còn trẻ, tôi đã bị sốc khi đọc về nhà văn Kafka. Thế giới xếp ông vào hàng những nhà văn vĩ đại của thế kỷ 20, nhưng ngược lại, cả cuộc đời cầm bút, ông không ngừng thất vọng về lời nói của chính mình. Trước khi qua đời ở tuổi 41, Kafka đã nhờ người bạn Max Brod và người tình Dora Diamant đốt hết các bản thảo của mình. Tôi tự hỏi tại sao một nhà văn dành cả đời để viết, và đã sống mà không viết, nhưng cuối cùng lại muốn tiêu diệt hoàn toàn những gì mình viết? Vậy anh ấy viết để làm gì? Nhưng giờ đã trưởng thành, có kinh nghiệm hơn trong công việc của một nhà văn, tôi có thể phần nào lý giải được cảm giác đó.

Viết là khó, khó hơn khi người ta còn trẻ hay khi người ta đã già? Câu trả lời là cả hai. Nhưng lý do là khác nhau.

Còn trẻ, như người ta thường nói, ngoài nhiệt huyết hừng hực của tuổi đôi mươi, anh còn thiếu tất cả: không kinh nghiệm, không vốn sống, không kỹ năng.

Còn trẻ, người ta dễ chạy theo những thứ quan trọng và dành nhiều tâm sức cho nó.

Tuổi trẻ, người ta dễ bị tổn thương bởi một vài lời chê bai, và cũng dễ bị kích thích và ảo tưởng bởi một vài lời khen, nước hoa.

Những người trẻ tuổi, những người không thể chịu đựng được cảm giác vô danh, mọi người sốt ruột nhìn từ bên này sang bên kia, người ta đấu tranh để lựa chọn cách này hay cách khác, và loay hoay với cái tôi của mình cho nhu cầu bức thiết thể hiện mạnh mẽ.

Lũ trẻ 6X, 7X chúng tôi đã thế, nhưng lũ trẻ thời nay còn “rắc rối” hơn, khi thế giới đã trở nên ngập tràn màu sắc giải trí. Không gian mạng mở ra vô vàn cách, cách, từng phút từng giây làm phân tán con mắt và cái đầu khôn ngoan của tuổi trẻ. Cuộc sống đang trôi qua với tốc độ chóng mặt. Lời hứa “vươn tới một ngôi sao” trong thời gian ngắn không ngừng vang lên trong tâm trí những người trẻ với sự trợ giúp của các thành tựu công nghệ.

Ngày nay, người ta có thể rút ra công thức để trở thành một ngôi sao truyền hình, điện ảnh, ca nhạc… Nhưng tiếc thay, vẫn chưa có công thức để trở thành nhà văn. Chọn viết trong một thế giới như vậy là một điều dũng cảm. Không thể không xúc động khi một người trẻ chọn cách cầm bút, một mình với bàn phím trong bóng tối của tuổi trẻ, nhưng xung quanh, để thành công, người ta phải có đồng đội làm mọi việc. Các nhà văn chưa và sẽ không bao giờ hành nghề theo tâm lý đồng đội, kể cả khi họ đã tham gia vào hội, nhóm bút. Thậm chí, thế giới càng trở nên muôn màu, họ càng phải chấp nhận sống lẻ loi, đơn độc. Sự sáng tạo của nhà văn là tuyệt đối cô đơn.

Vì vậy, cái khó của nhà văn trẻ hiện nay là làm sao sống trong nỗi cô đơn tuyệt đối ấy. Thời chúng tôi chưa có internet, công nghệ số, phương tiện giải trí chưa nhiều, cách sống và thu nhập giữa nhiều ngành nghề không quá xa, sống trong im lặng cô đơn còn dễ hơn nhà văn. Trẻ ngày nay.

Nhưng theo tôi, cái khó muôn thuở của nhà văn trẻ quê Nam, là câu chuyện kiếm sống. Con người ta khi tuổi đôi mươi, bước vào đời, chọn nghề, mong ước đầu tiên là đảm bảo cuộc sống. Tóm lại, kiếm tiền, chăm lo cho gia đình, hãy thoát khỏi hai chữ “ăn bám”. Gánh nặng mưu sinh thế kỷ này qua thế kỷ khác dường như luôn “cứu rỗi” nghề cầm bút. Vì vậy, nhà văn trở thành cái nghiệp. Và người ta trở thành nhà văn vì họ đã chọn một nghề khác để kiếm sống là nhà văn.

Chúng ta đang sống trong một xã hội tiêu dùng. Con người ngày càng sống thiên về vật chất. Các nhà văn trẻ khó có thể ngồi yên, viết, theo đuổi một câu chuyện mà chính họ cũng không biết nó sẽ mang lại điều gì cho đến khi tác phẩm thực sự đến tay độc giả, trong sự gấp gáp của cuộc sống xung quanh. Gánh hàng rong chưa bao giờ là nhẹ, nó có thể làm đảo lộn cả ước mơ và thái độ làm nghề của người viết. Dần dần người ta có thể rời xa niềm tin ban đầu, chỉ bằng những trang theo mùa, lượt xem, lượt thích và sự chú ý bằng những từ ngữ xiếc. Mệt mỏi, dừng lại, đổi hướng và chọn một con đường dễ đi khác là chuyện “thường ngày ở huyện” đối với các cây bút trẻ, ngoài lý do tài năng còn là lý do mưu sinh. Mỗi thế hệ nhìn lại, đội ngũ trẻ trung và nhiệt huyết lúc đầu ít dần, đến một ngày chỉ còn rất ít tên tuổi.

Viết đến đây vẫn cần nhắc lại quan điểm, nghề viết văn không xa xỉ hơn bất cứ nghề nào. Nhưng khó khăn chắc chắn không sau bất cứ nghề nào. Khó khăn, khổ cực và bao nhiêu áp lực vẫn đè nặng. Áp lực vô hình của con chữ dù muốn hay không vẫn luôn là một cái ách đè nặng lên tiềm thức của người viết. Tất nhiên một nhà văn có quyền viết kém, viết dở – anh hiểu điều đó, nhưng viết kém, viết kém là con đường nhanh nhất dẫn đến cái chết của một nhà văn – anh cũng biết điều đó. Giống như Kafka vĩ đại của thế kỷ 20 “tự kỷ” đến mức muốn thiêu rụi tất cả những gì mình viết ra cùng với cái chết của mình. Một người cả đời hiểu rõ một điều cốt yếu, viết lách là một nghề cần nhiều thời gian và chúng ta vẫn cảm thấy vô vọng về nó.

Vì vậy, nếu tỉnh táo và thiếu một chút “khùng”, người ta khó có thể trở thành nhà văn. Bởi vì chỉ khi điên người ta mới sẵn sàng phiêu lưu, dấn thân và khát khao tìm kiếm những điều mới mẻ cho bản thân và cho thế giới.

Cuộc sống chưa bao giờ thuận tiện hơn ngày nay, với sự trợ giúp đắc lực của các thành tựu khoa học công nghệ. Trí tuệ nhân tạo đang thay thế con người trong nhiều công việc, nhưng tôi tin rằng viết lách là một nghề không bao giờ lỗi mốt. Ngược lại, nghệ thuật nói chung và văn học nói riêng sẽ là phương thuốc cứu con người khỏi nguy cơ bị máy móc hóa.

Viết văn là một nghề khó. Ở tuổi trẻ, chuẩn bị cho sự nghiệp nhà văn là một lựa chọn khó khăn. Vì vậy, xin hãy không ngừng cổ vũ các cây bút trẻ để họ có thể phiêu lưu đến cuối cùng trên con đường của chính mình.

Tác giả: Bình Nguyên Trang là bút hiệu của nhà văn Vũ Thị Quỳnh Trang, tác giả của nhiều tập thơ, truyện ngắn và chân dung. Cô từng đoạt giải văn học các báo Hoa Học Trò, Áo Trắng, Mực Tím, Tiền Phong, giải B của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam cho tập thơ “Những đóa hoa trong thiền”. Hiện nhà văn Bình Nguyên Trang công tác tại báo Nhân dân.

Chuyên mục BLOG rất mong nhận được những ý kiến ​​đóng góp của các bạn về nội dung bài viết. Đi tới phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của bạn. Cảm ơn bạn!

Leave a Reply

Your email address will not be published.