“Phía sau tờ báo – Hồi ức của báo chí Việt Nam từ những ngày đầu đến năm 1945”

Ẩm thực
Rate this post

Tác phẩm tái hiện đời sống báo chí sôi động từ thuở sơ khai cho đến năm 1945. Nhiều tờ báo đã xuất hiện trong lịch sử như: “Gia Định báo”, “Thông tấn xã”, “Đông Dương tạp chí”, “Nam Phong tạp chí”, “Tiếng dân”. , “An Nam tạp chí”, “Hà Thành Ngô báo”… lần lượt được sắp xếp theo tiến trình thời gian từ nửa sau thế kỷ XIX đến năm 1945, phân theo các xứ Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ.

Mỗi tờ báo được tái hiện trên cơ sở hồi ký và ghi chép của các nhà báo từ năm 1945 trở về trước, thông qua nội dung thực tế từ chính các tờ báo và tạp chí. Tiếp theo là câu chuyện về nghề báo với những ghi chép liên quan đến hoạt động báo chí, tòa soạn, tranh luận văn học, kiểm duyệt báo chí …

Ấn phẩm “Phía sau tờ báo – Hồi ức về chân dung báo chí Việt Nam từ đầu đến năm 1945” của tác giả Trần Đình Bá (Ảnh do NXB Tổng hợp cung cấp)

Sự xuất hiện của Gia Định báo năm 1865 đánh dấu sự ra đời của báo chí chữ Quốc ngữ. Ban đầu xuất hiện để phục vụ chính quyền, thông tin nhu cầu đến địa phương, đăng thông tư, nghị định, tin tức liên quan đến giá cả, mùa màng, chống bạo loạn.

Sau này, báo chí tư nhân ra đời và có vị trí quan trọng trong làng báo với nhiều tờ báo chất lượng: “Ngô Báo”, “Sài Thành nhật báo”, “Trung lập”, “Thời báo Đông Pháp”… Cuốn sách cũng dành một phần của nội dung viết về những tờ báo ít thông tin, chỉ bắt gặp trong ghi chép của các nhà báo, hoặc qua các tin bài được giới thiệu trên báo của đồng nghiệp như: “Bulletin des Communes”, nhật báo “Nam Hoa Kỳ”. , “Red Guild”, “Blinking Ball”…

Nhiều nhà báo có dấu ấn lớn đối với sự hình thành và phát triển của nền báo chí Việt Nam có thể kể đến như: Trương Vĩnh Ký, Hồ Văn Trung, Hoàng Tích Chu, Phan Khôi, Tản Đà, Nguyễn Văn Vĩnh, Nguyễn Ái Quốc… Ngay cả các nhà báo Pháp như F.H. Schneider, DeJean de la Ganosky cũng được đề cập.

Câu chuyện hậu trường phóng sự tạo nên câu chuyện hấp dẫn, chân thực với kỹ thuật lấy tin, bài; tiền bản quyền; giá bán báo; cộng tác báo chí. Những câu chuyện về những khó khăn của nghề báo cũng được đề cập, thể hiện ở chế độ kiểm duyệt báo chí; chi phí xuất bản, số lượng bản in, và sự tồn tại ngắn ngủi của một số tờ báo vì chúng đã bị chính quyền thuộc địa cấm hoặc đình bản.

Bên cạnh những tài liệu trong nước, những nguồn tư liệu quý giá của người Pháp như: Louis Roubaud với “Việt Nam, Đông Dương bi tráng”, Claude Bourrin với “Bắc Kỳ xưa”, “Đông Dương ngày ấy” (1898-1908)… có đề cập đến tiếng Pháp. – Các tờ báo ngôn ngữ như Le Courrierd’Haiphong, L’Avenir du Tonkin, Les Pages Indochinoise cũng được tác giả Trần Đình Bá sử dụng, mặc dù thông tin còn hạn chế.

Còn hạn chế như trường hợp của nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tú, nay đã hơn 100 tuổi, viết bài trên báo Tàu cũng được sưu tầm để có được những thông tin quý giá.

“Phía sau tờ báo – Hồi ký Chân dung Báo chí Việt Nam từ thuở sơ khai đến năm 1945” không chỉ là tác phẩm tổng hợp tư liệu từ nhiều nguồn, mà còn có những đóng góp về mặt nội dung, thể hiện ở việc xác định rõ ngày tháng năm sinh, cuối một số tờ báo mà thông tin trong từ điển, thư mục báo chí, sách báo trước đó không chính xác hoặc thiếu.

Chẳng hạn, tờ “Thanh Nghệ Tỉnh Tân Văn” được biết đến nhiều về sự hiện diện của nó trong lịch sử báo chí Việt Nam; Báo “Cậu ấm” kết thúc ở số 129 chứ không phải số 429… Bổ sung một số tờ báo trong sách nghiên cứu báo chí còn thiếu. Chẳng hạn như “Đông Tây tuần báo” do Quỳnh Dao chủ biên, “Sinh viên”, “Phật giáo hóa tân thanh niên”, “Sống”…

Leave a Reply

Your email address will not be published.