Từ đâu ra cái tên Hòn ngọc Viễn Đông và Sài Gòn hoa lệ?

Ẩm thực
Rate this post

Trong kỳ trước, chúng tôi cũng đã nêu nhiều giả thuyết về địa danh Sài Gòn: Thứ nhất, địa danh Sài Gòn có nguồn gốc từ chữ 西貢 (Tây Cống); hai là đọc trại từ chữ 堤岸 (Đề Ngạn) – tức “thầy Ngôn”; thứ ba là phiên âm của từ Prei Nokor; Thứ tư, do vùng Prei Nokor có nhiều cây bông nên cái tên Sài Gòn ra đời.

Sài Gòn xưa với biển quảng cáo

Từ đâu ra cái tên Hòn ngọc Viễn Đông và Sài Gòn hoa lệ?  - ảnh 2

Đại Nam Quấc âm tự vị. của Huỳnh Tịnh Paulus Của và Từ điển Anamitico-Latin (Nam Việt-Dương Hiệp Tự Vị.) của A JL Taberd từng giải thích Sài Gòn là củi hay cây kapok

conggiao.info, nomfoundation.org

Trong cuốn sách Lịch sử Truyền giáo Nam Kỳ 1658-1823 của Adrien Launay (Missions étrangères de Paris), chữ Sài Gòn được viết là Rai-gon, qua các chữ Rai-gon thong (thượng Sài Gòn) và Rai-gon-ha (hạ Sài Gòn) – tr.190. Rai-gon là phiên âm của từ Prey kor, rồi dần dà thành Sài Gòn như ngày nay.

Ngoài ra, trong Đại Nam quấc âm tự vị, Từ điển Taberd cỏ khô Giúp đọc Nôm và bính âm (Antôn Trần Văn Kiệm), chữ Sài Gòn đều viết bằng chữ Nôm là 柴 棍: bad (柴) có nghĩa là củi, bông gòn (棍) là cây bông gòn hay cây kim ngân. Như vậy, rõ ràng có thể hiểu Sài Gòn có nghĩa là củi (theo chữ Nôm) hay rừng cây (theo tiếng Khmer).

Về cách viết, địa danh Sài Gòn có sự khác biệt theo thời gian. Trong thời Pháp thuộc, năm 1761, cách đánh vần Saïgon (chữ i có 2 dấu chấm) xuất hiện nhiều lần trong sách. Vignaud Pamphlets. Nước pháp (bản gốc từ Đại học Michigan); Cách viết Sài Gòn là trong Giải thích các từ ngoại lai (tập 2) trong sách Các cuộc cách mạng của Ba Tư (Jonas Hanway biên tập, Osborne xuất bản năm 1762). Năm 1776, từ Sài Gòn xuất hiện lần đầu tiên trong sách Bao gồm đường viền của tạp chí của Lê Quý Đôn với cách viết là Sài Côn (柴 棍) – vì trong tiếng Hán không có chữ go nên thay bằng chữ con. Đến nửa đầu thế kỷ 19, chữ Sài Gòn được viết như ngày nay, chính thức xuất hiện ở trang ii của cuốn sách Nam Viet – Duong Hiep Tu Tu (Từ điển Anamitico-Latin 1838) của Jean-Louis Taberd.

Từ đâu ra cái tên Hòn ngọc Viễn Đông và Sài Gòn hoa lệ?  - 3.  ảnh

Sài Gòn hoa lệ khá phổ biến trong các văn bản tiếng Việt, có lẽ đây là cách diễn đạt liên tưởng từ cụm từ Magnifique Paris trong tiếng Pháp.

Từ đâu ra cái tên Hòn ngọc Viễn Đông và Sài Gòn hoa lệ?  - 4 .  ảnh

Năm 1776, từ Sài Gòn xuất hiện lần đầu tiên trong sách Bao gồm đường viền của tạp chí của Lê Quý Đôn với cách viết là Sài Côn (柴 棍) – vì trong tiếng Hán không có. bông gòn nên được thay thế bằng côn

\N

Hòn ngọc Viễn Đông còn được ban tặng cho Thượng Hải, Sri Lanka, Phnom Penh, đảo Java …

Năm 1913, Sài Gòn được gọi là Hòn ngọc Viễn Đông, tên tiếng Anh là Pearl of the Far East; Tiếng Pháp là La Perle de l’Extrême-Orient. Tiêu đề này xuất hiện trong Tạp chí Y học Trung Quốc (Tạp chí Y học Trung Quốc, Hiệp hội tập XXVIII, tr. 36). Tuy nhiên, đây không phải là danh xưng dành riêng cho Sài Gòn, mà là tên gọi chung được các nước phương Tây sử dụng cho bán đảo Đông Dương (Indochina) và một số khu vực khác ở châu Á.

Hong Kong còn được gọi là Hòn ngọc Viễn Đông trong cuốn sách Sketch: Tạp chí Nghệ thuật và Thực tế, Anh em nhà Ingram (1897); Singapore cũng vậy, trong cuốn sách Phát triển & Tiến bộ Kinh tế – Xã hội (Số 65-71) và Manila là Hòn ngọc Viễn Đông ở Tạp chí Đánh giá của Mỹ (Năm 1920).

Từ đâu ra cái tên Hòn ngọc Viễn Đông và Sài Gòn hoa lệ?  - 5.  ảnh

Khu vực cầu Ông Lãnh và con rạch nhỏ đổ ra rạch Bến Nghé đầu thế kỷ 20 (ảnh trên). Bến Chợ Lớn, Sài Gòn năm 1956 (trái). Quận 4 và Quận 7 (xa trong ảnh) và khu Thủ Thiêm cho đến năm 1954 vẫn là đầm lầy

Danh hiệu Hòn ngọc Viễn Đông còn được phong cho Thượng Hải, Sri Lanka, Phnom Penh, đảo Java, Birobijan (thị trấn của người Do Thái) và Harbin (Cáp Nhĩ Tân, Trung Quốc) …

Đối với cụm từ “Sài Gòn lộng lẫy”, khá phổ biến trong các văn bản tiếng Việt, có lẽ đây là một cách diễn đạt liên tưởng của cụm từ “Magnifique Paris” trong tiếng Pháp, bởi từ xưa, Sài Gòn đã được ví von là tiểu Paris ở Viễn Đông. (Le petit Paris de l’Extrême-Orient).

Trong tiếng Pháp, cụm từ Magnifique Paris được tìm thấy vào năm 1838 thông qua câu “Paris, ce Zoomfique Paris” trong cuốn sách. Homeward Bound: Or, The Chase, a Tale of the Sea của James Fenimore Cooper (tr.116); Sài Gòn hoa lệ xuất hiện năm 1963 trong sách Cuộc đấu tranh của Phật giáo Việt Nam: từ Phật đản đến Cách mạng 1963 của Quốc Tuệ (tr. 54).

Rồi lối viết Sài Gòn hoa lệ trở nên phổ biến, có lẽ từ thời kỳ tạp văn. Bách khoa toàn thư xuất bản ở miền Nam năm 1968 (số 264-276, tr. 67). Sau khi đất nước thống nhất, cụm từ “Sài Gòn lộng lẫy” lần đầu tiên được sử dụng vào năm 1976 Nghiên cứu nghệ thuật(Số 10-13) của Bộ Văn hóa – Thông tin (tr. 60).

Leave a Reply

Your email address will not be published.