Ẩm thực Sài Gòn đầy màu sắc

Ẩm thực
Rate this post

Lật lại nhật ký về những món ăn hạ áp có khi thành bão, chúng ta sẽ thấy toàn thịt chó, cút chiên bơ, cháo tim – huyết, bánh xèo Đinh Công Tráng, bún đậu. mắm tôm, ốc, trà chanh. Ba áp thấp cuối cùng được đóng góp bởi gió của mạng xã hội.

“Hái mai để đào”

Sài Gòn cũng như bao đô thị khác mắc phải căn bệnh “thấy người ăn khoai, vác mai đi đào”. Nhìn chung, mỗi cái chết vì bão hoặc áp thấp nhiệt đới đều có nguyên nhân riêng, không nhất thiết là do lạnh.

Thịt chó sụt giảm là do xã hội Sài Gòn đã có một bước tiến dài trên con đường làm bạn với những con vật thân thiện, biết giữ nhà… Một thời, các quán thịt chó mọc lên dày đặc. Tập trung nhiều nhất và vẫn còn hưng thịnh cho đến ngày nay, trớ trêu thay lại nằm ngay cửa ngõ Sài Gòn ra thế giới – sân bay Tân Sơn Nhất. Hầu hết người nước ngoài khi nghe đến thịt chó đều … lè lưỡi, ngoại trừ Trung Quốc, Hàn Quốc và Triều Tiên.

Trong bài Sài Gòn 36 con đường chó mà tôi từng viết, trước đây có một quán thịt chó nằm cách trường đào tạo tiếp viên hàng không không xa, nên họ hay rủ nhau: “Hôm nay tiếp viên hàng không chó!”. Nhưng một “khu thịt chó” sầm uất khác không kém “công nghiệp thịt chó” Nhật Tân là ngã ba Ông Tạ, dọc Cách Mạng Tháng 8, hai khu thịt chó gần cầu Thị Nghè và gần tòa soạn Báo Thanh Niên cũ. .. bây giờ không còn, hoặc vẫn còn nhưng rất cô đơn rồi.

Chim cút chiên bơ. Trước năm 1975, nghề nuôi chim cút như một cơn trũng mạnh đã trở thành một cơn bão ở Sài Gòn, khi món thịt cút chiên bơ và trứng cút lộn gặp miệng lưỡi người Sài Gòn – Chợ Lớn đông đúc. Nhiều người làm ăn phát đạt nhờ nuôi chim cút. Sau một thời gian, nhiều người phá sản do nuôi chim cút, vì trời ăn rét cũng đành. Cuối những năm 1980 trở đi, phong trào nuôi chim cút gọi là “cải tiến” trở lại.

Ngay cả ngày thường, bánh tét ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam đều có thể dễ dàng tìm mua trên đường phố Sài Gòn, đáp ứng nhu cầu của những người nhập cư từ khắp nơi.  Ảnh: Hội thi Tự hào hàng Việt Nam do báo DNSG tổ chức

Ngay cả ngày thường, bánh tét ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam đều có thể dễ dàng tìm mua trên đường phố Sài Gòn, đáp ứng nhu cầu của những người nhập cư từ khắp nơi. Ảnh: Hội thi Tự hào hàng Việt Nam do báo DNSG tổ chức

Chiều đi làm về, xe cút kít dày đặc dọc đường Cách Mạng Tháng 8, quận 1, quận 3. Rồi dần dần xe cút kít cũng lặng lẽ nghỉ hưu không chế, khi người ta nhậu nhẹt cút lộn xào me. Butter không làm bất cứ điều gì đúng. Mấy năm gần đây cũng có món vịt quay lá mắc ca, nhưng chỉ là áp thấp, chưa đủ mạnh để làm mưa làm gió, gặp miệng lưỡi “tiểu tư sản” và bình dân. Người hưởng lợi lớn nhất là người bán lò quay. Mua lò quay về mở quán nhiều nhưng người chết cũng đáng kể.

Đinh Công Tráng từng nổi tiếng với “con đường bánh xèo”. Một trong những điều thú vị nhất của bánh xèo Sài Gòn là nó to như cái khay nhỏ. Thời buổi người ta thấy mỡ và dầu như mèo nhìn thấy bánh trông thật hấp dẫn. Thời mà xã hội còn học đòi học giả Nguyễn Công Trứ “ngày ba bữa vỗ bụng lấy rau / Người ăn không biết đói”, chưa kể đã có bánh giòn thì còn có mỡ, có thịt. .

Rau xanh, bánh vàng. Kịp thời cho đến khi nhiều người bắt đầu thừa cân béo phì, nhìn cái bánh xèo to bằng cái mâm cũng nổi da gà. Khách thưa dần. Có người còn giải thích cặn kẽ hơn, do người làm bánh xèo ngon đều định cư ở nước ngoài. Bánh xèo bây giờ không giòn được lâu vì thiếu bột gạo khô trộn vào.

Những quán bánh xèo miền Trung được chất bằng củi, nghi ngút khói, nhỉnh hơn bàn tay người lớn, có nơi còn bập bùng ánh lửa. Quán đó bán tình thương và nỗi nhớ cho những người con xa xứ, nhưng chiếc bánh nhỏ thanh tao hơn. Có khi ăn một hai cái là ngon.

Sài Gòn ơi, ốc đủ kiểu, từ áp thấp mạnh đến bão. Đến nay, nguồn ốc có vẻ bắt đầu cạn dần nhưng lượng người ăn ốc vẫn không hề giảm. Ban đầu, ốc tập trung ở các vựa ở Cầu Muối – Cầu Ông Lãnh. Ốc nhảy hồi đó khoảng 2.000 đồng / kg, nay có lúc lên 10.000 đồng / con.

Ốc nhảy không còn nữa. Sò từ Phan Thiết cũng cạn kiệt. Một loại sò khác, nếp gấp trên vỏ nhẵn hơn, vỏ phẳng hơn, nhưng vẫn giữ nguyên tên gọi, thịt không ngon bằng sò lông. Nhiều người gọi đùa nó là ruốc. Cả Sài Gòn bị lừa ăn ốc vôi nên đổi tên thành ốc hút.

Thực chất ốc hương là loại ốc cao cấp, được bán nhiều ở Phan Thiết, con to bằng quả bóng bầu dục, mình có hoa văn rất đẹp. Hình dáng con ốc giống nhau, nhỏ hơn, to gấp rưỡi nắm tay người lớn, vỏ màu trắng. Trò lừa đảo này vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay, kể cả khi bạn đến những quán ốc nổi tiếng như Ốc Đào.

Ẩm thực đường phố.  Ảnh: Hội thi Tự hào hàng Việt Nam do báo DNSG tổ chức

Ẩm thực đường phố. Ảnh: Hội thi Tự hào hàng Việt Nam do báo DNSG tổ chức

Vài năm trở lại đây, đường Vĩnh Khánh, quận 4 được mệnh danh là phố ốc, nhiều quán như Oanh Oanh phình ra thành nhiều ngăn. Quán càng đông càng nhanh thì ốc càng ngon và đông khách. Quy tắc đó không áp dụng cho thực phẩm. Đã có thời điểm cách đây 2 năm, trong khi thị trường bất động sản gần như tĩnh như tên gọi thì thị trường bất động sản lại sôi động hẳn lên.

Gần đây, một loài ốc mới xuất hiện, liên quan đến ốc nhảy, nhưng ngon thì chỉ đáng “xách dép” cho ốc nhảy. Đó là một con ốc sên. Con ốc mà ngày xưa dân biển không ăn, chỉ có những chiếc vỏ đẹp đẽ làm quà lưu niệm, người Sài Gòn ăn không hết nên đặt tên là ốc bướm. Hàng hiếm nên không phải quán nào cũng bán loại ốc này. Cơn bão ốc sên cuối cùng sẽ loại bỏ khỏi vòng tròn của nó những chiếc lưỡi thông thường, khi các nguồn tài nguyên cạn kiệt.

Số phận người nhập cư

Cháo tim – tiết canh, tiết canh chết trước, vì báo chí đăng chuyện ngộ độc tiết canh. Điều đó đã đóng băng thói quen của những người dân nhập cư: sáng ra quán ăn cháo huyết – tiết canh hay còn gọi là tiết canh và không quên kèm theo rượu “cút”.

Canh kỷ tử khiến cháo cạn dần. Những quán cháo ngon mà tôi từng viết – “quán cháo ngon phải nhìn hơi bẩn, xập xệ một chút” – không nói lời từ biệt. Ngay cả quán cháo lòng trên đường Nguyễn Thông sát lối vào ga xe lửa, một thời nườm nượp khách, giờ đã không còn dấu vết.

Các môn phái Nam, Bắc đều “đi mấy ngày về thấy không còn“ đồng ký ”mà chợt giật mình”. Họ nói “đồng ký” ở đây vì người Hoa quen gọi quán bằng họ ghép với chữ ký. Sign ở đây có nghĩa là “bảng hiệu”, “cửa hàng”. Hoặc nếu vẫn còn, ngon đã bỏ tiệm mà đi.

Quán trà chanh ngổ ngáo này chỉ sau một thời gian ngắn đã biến mất.  Ảnh: Trần Việt Đức

Quán trà chanh ngổ ngáo này chỉ sau một thời gian ngắn đã biến mất. Ảnh: Trần Việt Đức

Như quán cháo lòng trên đường Võ Thị Sáu chẳng hạn. Có lẽ vì lòng không còn thơm ngon như xưa nên lòng của người chăn nuôi nhiễm nhiều kháng sinh khác với lòng từng được nuôi bằng thức ăn tự nhiên. Lâu lắm rồi tôi mới đọc thông tin trên báo: bắt gặp xe tải chở nội tạng động vật bốc mùi …

Bún đậu mắm tôm gặp cái chết tức tưởi, đồng thời bức xúc khiến nhiều nhà đầu tư lấy danh nghĩa (ca sĩ, nghệ sĩ …) ăn bám. Nói thật là bún đậu mắm tôm không ngon chút nào. Một loại món ăn một thời còn phàm tục hơn cả của Nho gia Nguyễn Công Trứ. Món ăn đơn giản chỉ có bún, đậu phụ và mắm tôm thì làm sao có thể lên tận mây xanh và sống lâu được! Họ nổi lên phần lớn thông qua truyền miệng trên mạng xã hội.

Với xã hội kinh doanh năng động, Sài Gòn đã sớm bùng nổ “phong trào” kinh doanh các ngõ, ngách, hẻm có bún đậu mắm tôm để nhanh chóng đáp ứng nhu cầu. Nhưng cái lưỡi gỗ hay đến nỗi ngày nào cũng bún đậu mắm tôm. Mắm tôm cũng từng bị quy chụp là thủ phạm của bệnh tả. Mắm tôm cũng là món ăn mà bệnh huyết áp thành thị không dám đụng đến. Bún đậu là thứ mà dân thành thị béo phì, thừa cân cũng tránh xa. Vì vậy, tạm biệt.

Trà chanh là món khoái khẩu cũng như nhiều thứ cho “teen”, nào là mì cay, xoài lắc, bánh mì nướng muối ớt các loại nổi như nấm sau mưa. Mưa tạnh, nấm chết. Qua đợt bùng phát, hàng loạt quán xá tan hoang như vỉa hè sau chiến dịch dọn dẹp vệ sinh.

Vả lại, người Sài Gòn không quen nói chuyện phiếm, may mà nổ, như gà mắc muối. Đó là lý do tại sao có những câu thành ngữ về một kẻ khoác lác: “Thằng / con đó tốt nghiệp Đại học Bách Khoa, chuyên ngành thuốc nổ!”, Hay “Thằng / con nhà người Trảng Bom!”.

Nhiều món ăn mới khác sẽ xuất hiện. Bây giờ là sự “xâm lăng” của các món ăn Hàn Quốc và Nhật Bản. Những nhà đầu tư này có nhiều ý tưởng sâu sắc như họ làm trên ví của họ. Hy vọng rằng chúng sẽ bền vững hơn.

Leave a Reply

Your email address will not be published.