Làng nghề ươm tơ Cổ Chất thấp sợ thất thu

Ẩm thực
Rate this post

Nép mình bên dòng sông Ninh thơ mộng, vườn ươm tằm Cổ Chất (xã Phương Định, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định) thể hiện vẻ yên bình, bình dị, xưa cũ của vùng đất Thành Nam.

“Nam Định có bến Đò Chè. Có con tàu Ngô Khách, có con tằm ươm tơ ”

Từ lâu nghề ươm tơ đã đi vào ca dao xưa như một minh chứng rõ nét về nơi sinh ra những sản vật quý.

Dạo quanh làng, tiếng lạch cạch của những chiếc máy quay cho thấy sự chăm chỉ, cần cù của người dân nơi đây. Ngoài những bó lụa trắng giăng mắc khắp các chùm trên khắp các ngõ ngách, trên các sân thượng; Hình ảnh các bà, các mẹ cần mẫn, tỉ mỉ trong từng công đoạn ươm tằm đã trở thành nét đẹp riêng cho làng nghề hàng trăm năm tuổi.

Tôi rất tiếc khi biết rằng bạn có thể trò chuyện với tôi

Hình ảnh quen thuộc tại Vườn ươm tơ lụa Cô Chất.

Tuy nhiên, những năm gần đây, ngành tơ lụa đã có bước chuyển mình rõ rệt. Những bóng người phụ nữ, bên ươm tơ thưa dần. Hỏi người dân thì được biết, cách đây khoảng 10 năm, hầu như nhà nào ở làng Cổ Chất cũng làm nghề ươm tơ. Theo thời gian, số hộ bỏ nghề tăng dần. Đỉnh điểm là từ năm 2020, khi đại dịch Covid-19 bùng phát tại Việt Nam, số nhà còn “bám rễ” với nghề chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Mặc dù, nhiều hộ gia đình luôn có ý thức giữ gìn truyền thống nhưng họ cũng phải quyết định bỏ nghề do nhiều nguyên nhân.

Bà Thái, người đã bỏ nghề nhiều năm cho biết: “Trước đây, cả thôn 500-600 nhà đều làm hết. Vì trước đây người ta nuôi tằm nhiều, còn bây giờ không ai nuôi nhiều nữa. Bây giờ, cả một khu chợ rộng lớn như vậy cũng chỉ còn lại 3-4 vườn ươm ”.

Để ươm tơ, người ta phải nhập kén. Nguồn hàng nhập chủ yếu từ các tỉnh: Thái Bình, Hà Nam, Thanh Hóa … Hiện nguồn hàng ngày càng khan hiếm do nghề nuôi kén cũng bị mai một.

Không gắn được cái duyên, bà Thái quyết định truyền nghề cho các con, trong đó có chị Nguyễn Thị Yến (SN 1986).

Làm nghề ươm tơ hơn 20 năm nhưng trải qua thời gian, gia đình chị chỉ có 2 cơ sở ươm tơ.

Bà Yến có 2 người con đều làm việc ở Hà Nội và không muốn theo nghề này. Dù là người luôn yêu và luôn mong muốn có gia đình để tiếp tục sự nghiệp nhưng cô rất hiểu và sẵn sàng chấp nhận thời cuộc.

Tôi rất tiếc khi biết rằng bạn có thể trò chuyện với tôi

“Làm nghề này khó lắm, giờ các con đã lớn thì cứ để các con làm công việc mình thích. Là cha mẹ, không ai ép mình chỉ ngồi trong bếp nóng thế này ”, chị Yến bộc bạch.

Trong căn bếp đơn sơ của nhà chị Yến, những chiếc máy ươm tơ ngay lập tức hoạt động với sức nóng xung quanh. Giữa cái nắng hè oi bức mà bên trong bếp vẫn nghi ngút khói bốc lên từ nồi nước luộc kén. Phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt như vậy, đó là một trong những lý do khiến mọi người bỏ việc và đến các công ty.

Tôi rất tiếc khi biết rằng bạn có thể trò chuyện với tôi
Tôi rất tiếc khi biết rằng bạn có thể trò chuyện với tôi

Những người thợ cao tuổi làm việc cho gia đình bà Yến.

Tôi rất tiếc khi biết rằng bạn có thể trò chuyện với tôi

Tương tự, cơ sở ươm tơ của chị Phạm Thị Loan (SN 1966) cũng gặp khó khăn trong việc tìm nguồn cung ứng kén và bên cạnh đó là khâu tìm nguồn nhân lực. Hiện tại, bà Loan có 3 cơ sở ươm tơ trong làng vẫn đang hoạt động, nhưng luôn đối mặt với nỗi lo thiếu nhân công, lò ươm phải bỏ trống.

Phạm Thị Loan chia sẻ: “Ngày nay nhiều công ty ra đời, các bạn trẻ thích vào làm ở các công ty hơn vì lương cao hơn. Còn bây giờ trả lương cao nhưng không đáp ứng được ngày công ”.

Đỉnh điểm ngày trước, cơ sở của bà Loan có tới 50 công nhân. Bây giờ, số lượng đã giảm xuống còn khoảng 10 người.

Đối với người phụ nữ này, dệt lụa là một nghề đẹp và cao quý. Bởi vì, nhờ những cái kén, sợi tơ; Bà đã nuôi nấng gia đình và giúp các con của bà được học hành đến nơi đến chốn. Không chỉ vậy, vườn ươm tơ còn tạo điều kiện cho người dân thôn Cổ Chất có công ăn việc làm.

Tôi rất tiếc khi biết rằng bạn có thể trò chuyện với tôi

Chạy theo dòng thời gian, chị Loan cũng như bao chủ doanh nghiệp khác phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, nhất là việc tìm người biết ươm tơ, “chí tiến thủ”. Cũng như bà Yến, các con của bà Loan không còn mặn mà với nghề. Không thể truyền nghề cho ai, bà Loan lo lắng khi về già sẽ phải dừng lại hoàn toàn.

Đến với gian bếp của chị Phạm Hồng Thê (sinh năm 1970), những người phụ nữ miệt mài bên lò luộc kén. Đôi tay liên tục đảo đũa, đảo kén, đẩy đẩy những sợi tơ mỏng manh từ kén tằm vào guồng quay tơ. Trong guồng quay bận rộn ấy, những nụ cười rạng rỡ vẫn nở trên môi.

Với họ, ở cái tuổi mà sức lực không còn nhiều nhưng được giữ gìn nghề hàng trăm năm tuổi của mình là niềm hạnh phúc. Khi được hỏi có sợ mất nghề không, ai cũng có niềm tin là không thể.

Tôi rất tiếc khi biết rằng bạn có thể trò chuyện với tôi

Tâm huyết và cố gắng giữ lửa nghề nhưng chị Thế luôn gặp khó khăn về đầu ra, đầu vào.

Tôi rất tiếc khi biết rằng bạn có thể trò chuyện với tôi

Bà Thế quan niệm: “Với những nghề truyền thống như hiện nay, có thể mai một nhưng không thể biến mất hoàn toàn”. Dù là một trong những chủ cơ sở ươm tơ lớn nhất làng nhưng bà Thế luôn đau đầu vì giá kén ngày càng cao, nguồn nguyên liệu ngày càng khan hiếm. Những người muốn bám nghề phải rất vất vả tìm cả nguồn nguyên liệu và thị trường.

Tôi rất tiếc khi biết rằng bạn có thể trò chuyện với tôi

Vườn ươm tơ lụa nổi tiếng có nguy cơ bị mai một.

Trong đợt dịch Covid-19 vừa qua, cả vườn ươm tơ Cổ Chất đứng trước một thử thách khốc liệt. Những người không đủ kiên nhẫn, tâm huyết với nghề đã bỏ cuộc. Những người còn duyên với nghề đang phải đối mặt với cảnh rớt giá, đối mặt với việc tìm đầu ra. Bởi lẽ, lụa Cổ Chất hầu hết được xuất khẩu sang nhiều nước ngoài như Lào, Campuchia, Thái Lan và cả Trung Quốc.

Đặc biệt, với tình trạng hầu hết những người làm nghề chỉ là phụ nữ và người già, người trẻ không còn mặn mà, các cơ sở ươm tơ có thể sẽ không còn nghề nếu lớp người này không còn. Vì lẽ đó, vườn ươm tơ lụa hàng trăm năm tuổi nổi tiếng của Nam Định luôn có nguy cơ mai một.

Leave a Reply

Your email address will not be published.